Hanoinet - Nhìn trên tấm bản đồ cổ huyện Đông Anh, thấy thôn Đào Thục nằm ven con sông Cà Lồ dòng nước trong xanh uốn lượn như một dải lụa quanh co. Đây là một vùng đất cổ, theo truyền thuyết đã có từ thời Hùng Vương với thế đất long ly quy phượng - một vùng đất đầy dấu tích lịch sử và văn hóa.
Đình Đào Thục tọa lạc trên một khu đất rộng ở đầu làng, xung quanh được bao bọc bởi những cây cổ thụ, những khóm hoa khoe sắc. Đình xưa rất bề thế, được dựng theo dáng cổ từ thời Lê. Trải qua thời gian, năm 1952, đình bị giặc phá mới được xây lại ở vị trí ngày nay. Trước đình là một hồ lớn, xung quanh được kè đá, dưới hồ là nhà thủy đình tám mái, nơi diễn trò múa rối nước. Đứng trên cánh đồng nhìn vào cụm di tích, thấy lung linh như một bức tranh. Theo các cụ già làng kể lại thì đình xưa có tới 60 đạo sắc phong từ thời hậu Lê đến thời Nguyễn, hiện chỉ còn 10 đạo. Trong đình có lưu giữ nhiều hiện vật như: Kiệu Bát Cống, long đình, bát bửu, những bức chạm rồng mây hoa lá, câu đối hoành phi và nhiều đồ đồng, đồ sứ giá trị. Đình được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1995. Sau đình là chùa, có tên là chùa Thánh Phúc, được xây từ thời xưa. Lần trùng tu chùa gần nhất là vào năm 1735 - 1749 thời vua Lê Vĩnh Hựu. Hệ thống tượng Phật trong chùa rất phong phú và được sắp đặt tương tự như nhiều chùa khác, đặc biệt nhà tổ có tượng thờ Huyền Thiên Trấn Vũ. Ngoài đình, chùa, làng xưa còn có đền thờ ông tổ nghề múa rối nước là cụ Nguyễn Đăng Vinh. Cụ sinh trong một gia đình nhà nho, đỗ tiến sy, được bổ nhiệm các chức quan Nội giám, Đại Nguyên Soái. Vào triều đại Lê Ý Tông, đến cuối đời Lê Chiêu Thống, triều đình suy vong nên cụ bỏ việc quan về quê hương cùng vợ là bà Lê Thị Cảnh xây lại đình chùa, làng xóm, cung tiến cho làng hơn 4 mẫu ruộng và 500 quan tiền, đặt ra các ngôi lệ cho làng, đón thầy về dạy chữ, dạy võ, dạy nghề đóng cối, trồng bông dệt vải, trồng dâu nuôi tằm, cấy lúa nước. Đặc biệt là dạy cho dân nghệ thuật múa rối nước - thứ nghệ thuật mà người dân ưa thích nên tồn tại và lưu truyền mãi cho đến hôm nay.
Đến giờ đã mấy trăm năm, con cháu trong làng vẫn giữ được nghề múa rối nước truyền thống, tuy có nhiều thời kỳ bị gián đoạn. Từ thời Lê đến thời Nguyễn vẫn được duy trì phát triển. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều di tích bị đốt phá. Khi hòa bình lập lại năm 1957, nghề rối của làng được khôi phục do cụ Trí là trùm trưởng. Thời chiến tranh chống đế quốc Mỹ, nghề rối lại gián đoạn, đến năm 1968 mới được tiếp nối do cụ Tô Sanh làm trùm trưởng và năm 1984 thì phát triển mạnh. Từ 1998 đến nay, phường rối trong làng đã có 55 diễn viên. Thời gian vừa qua, đoàn rối của làng không chỉ phục vụ nhân dân trong xã, huyện, thành phố mà còn đi ra các tỉnh ngoài như Bắc Ninh, Ninh Bình… 2 lần đi biểu diễn ở Côn Minh, 2 lần sang Bằng Tường (Trung Quốc). Hiện nay đoàn rối do anh Nguyễn Văn Nghị làm trùm trưởng và phương thức biểu diễn đã có thêm cải tiến mới. Để cơ động, đoàn đã làm bể nhựa lắp ghép, có thể biểu diễn những nơi không có hồ ao như trường học, nhà trẻ hoặc hội hè…
Vào ngày hội múa rối nước, không khí trong làng thật tưng bừng, rộn rã. Người vào lễ đình, lễ chùa, lễ tổ ngành rối, rồi ra chiếc ao làng có nhà thủy đình 8 mái. Người xem xúm lại, sân đình đỏ rực cờ ngũ sắc, cờ Tổ quốc. Xem múa rối, ngoài dân làng còn có người trong huyện, dân vùng Vĩnh Phúc, Bắc Ninh… nhiều khi có cả khách nước ngoài. Trong tiếng nhạc tưng bừng, mở đầu là trò "Đốt pháo bật cờ". Dưới nước xuất hiện bốn nhân vật rối, một cầm hương, một cầm pháo và hai trẻ mục đồng theo sau, 12 lá cờ nhỏ được ghim dưới nước. Khi người cầm hương đốt cho pháo nổ, lập tức cờ được bật lên. Đây là trò độc đáo của làng Đào Thục. Tiếp đến là mục "Chú Tễu" ngộ nghĩnh với khuôn mặt thật thà như đếm, vui nhộn ra giáo trò, dẫn chương trình. Rồi đến trò lao ra phun lửa, vờn lượn nhảy múa theo nhạc. Phút chốc người xem tưởng mình vừa gặp một hình ảnh thật gần gũi trong các ngày hội có múa rồng, múa sư tử ở những thành phố và làng quê trên mọi vùng đất nước. Sau nữa là tiết mục "Nhà nông" với hiện thực cuộc sống chân lấm tay bùn, trò "Trâu chui ống", "Người đánh cá hổ", "Lên võng, xuống ngựa", "Múa tiên", "Thạch Sanh chém trăn tinh", "Múa chim phượng", "Múa tứ linh", "Hát văn"… đủ 17 tiết mục của múa rối Đào Thục.
Đất nước đang trong thời đổi mới, theo đường lối chấn hưng văn hóa của Đảng, mọi giá trị tinh thần mà cha ông ta xưa đã có đang được khơi dậy, bảo vệ và phát triển. Đào Thục, một làng quê có bề dày lịch sử, nhiều câu chuyện dân gian, huyền thoại, giàu truyền thống văn hóa và lòng yêu nước, với trò múa rối nước đã sống trong dân gian từ hàng trăm năm trước, quả là một món quà quý giá tiến đến kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.