>>> Bài 1: Học phí, mỗi nơi mỗi kiểu

Bài 2: Hướng tới miễn học phí vào thời điểm thích hợp

"Trước đây là đề án, hiện nay là tờ trình, mà không phải trình tăng học phí, đây là tờ trình về cơ chế thu và quản lý sử dụng học phí", bà Nguyễn Thị Hồng Nga (Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội) khẳng định về chính sách học phí mới sẽ được đưa ra xem xét trong ít ngày tới. Nếu được HĐND TP phê duyệt, mức học phí này sẽ áp dụng từ năm học 2012 - 2013. 

Học phí, chỉ còn hai mức thu

Theo bà Nguyễn Thị Thùy, Trưởng Ban Văn hóa - xã hội HĐND TP, tờ trình học phí được đưa ra xem xét lần này khác hoàn toàn với đề án Sở GD&ĐT Hà Nội đã đưa ra trước đây (đề án Sở GD&ĐT từng đưa ra mức học phí được chia làm 4 nhóm đối tượng, với ba mức thu từng bậc học). Đây là tờ trình được xây dựng trên cơ sở chỉ đạo của UBND TP, thể hiện sự đi trước trong việc đảm bảo an sinh xã hội của Hà Nội, theo tinh thần Nghị quyết số 35/2009/QH12, trong đó hướng tới miễn học phí vào thời điểm thích hợp. Đồng thời thống nhất các mức học phí hiện nay và thực hiện quy định của Chính phủ.

Theo tờ trình này, mức thu học phí mới của các cấp học của Hà Nội được xây dựng bằng với mức thấp nhất trong khung học phí được quy định tại Nghị định số 49/2010-NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ về miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và cơ chế thu, sử dụng học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Cụ thể, mỗi cấp học sẽ chỉ có 2 mức thu 20.000 đồng/tháng/học sinh đối với khu vực nông thôn và 40.000 đồng/tháng/học sinh đối với khu vực thành thị. Nói về mức học phí mới, bà Nga cho biết, mức học phí mới nhìn tổng thể là giảm đi so với trước đây, đặc biệt khối nhà trẻ được giảm rất nhiều. Tuy nhiên, cá biệt cũng có những nơi mức học phí sẽ tăng như những xã của Hòa Bình, trước đây thu 7.000 đồng, theo quy định mới phải đóng 20.000 đồng. Tuy nhiên, đây đã là mức thấp nhất theo quy định của Chính phủ, không thể giảm hơn nữa.

Mức chi học phí cũng được quy định, theo quy định dùng 75% học phí chi cho lương, 25% còn lại chi cho các khoản khác (khối THCS trở về); khối THPT tỷ lệ này ở mức 70% và 30% để tăng chi phí cho các chuyên đề, ngoại khóa... nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh. Trong tờ trình, Hà Nội cũng mở rộng diện miễn giảm học phí, ngoài các đối tượng theo quy định chung, 13 xã miền núi, 2 xã ven sông cũng được đưa vào diện miễn học phí hoàn toàn. Đồng thời, không đặt vấn đề tăng hàng năm theo tình hình kinh tế - xã hội như Nghị định 49.

Quan trọng là tính minh bạch

Nhiều lãnh đạo các trường bày tỏ băn khoăn với mức học phí thấp, sẽ ảnh hưởng đến việc thu chi trong nhà trường cũng như các hoạt động giảng dạy. Bà Nguyễn Thị Hồng Nga, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội khẳng định: Với quyết định giảm học phí này, Hà Nội cũng đề xuất xem xét, hỗ trợ ngân sách cho những trường do điều chỉnh mức học phí mà bị ảnh hưởng tới nguồn kinh phí để tổ chức các hoạt động dạy - học và sinh hoạt của đơn vị. Ngay sau khi được phê duyệt, Sở GD&ĐT và Sở Tài chính sẽ đi kiểm tra tại tất cả các nhà trường để xem xét, đề xuất mức bù chi từ ngân sách cho các trường một cách cụ thể, phù hợp.

Việc Hà Nội đưa ra chính sách học phí với mức thu thấp nhất theo quy định của Chính phủ được dư luận đánh giá cao. Tuy nhiên, nhiều người lo lắng, liệu mức thu như thế có dẫn đến phát sinh việc phụ thu như đang diễn ra hay không. Bà Nguyễn Thị Thùy cho rằng, mức thu như thế không hề thấp nếu thành phố có mức chi thích hợp cho các trường. Ban VHXH đã kiến nghị thành phố chỉ đạo Sở Tài chính xây dựng lại tỷ lệ cấp bù đảm bảo các khoản chi khác theo hướng tăng tỷ lệ chi khác cho các trường học ở khu vực nông thôn (do mức thu học phí ở khu vực này thấp hơn thành thị) và cho các trường có quy mô nhỏ, ít học sinh (trường hạng 2, trường hạng 3), vì dù quy mô nhỏ nhưng bộ máy hành chính và các công việc cần triển khai vẫn như các trường có quy mô lớn khác. Hơn thế nữa, sau khi tờ trình này được thông qua, thành phố cần có những văn bản hướng dẫn và quản lý việc thu chi tại các trường một cách chi tiết, cụ thể, sẽ không lo ngại phát sinh lạm thu.

PGS Văn Như Cương, Hiệu trưởng trường THPT Lương Thế Vinh cho rằng, dù tăng hay giảm, học phí phải được xây dựng theo hướng, ngoài khoản đó ra người học không phải đóng thêm một khoản nào khác. Phải làm minh bạch về tài chính. Hiện các khoản thu của các trường rất tù mù nên người dân mất lòng tin.

Đây cũng là lý do khiến nhiều người dân đón nhận thông tin học phí mới của thành phố vừa mừng vừa lo. Chị Nguyễn Thị Thanh, Ba Vì cho rằng, sự thống nhất học phí là cần thiết, với khu vực ngoại thành có tăng từ 18.000 đồng từ quy định cũ lên 20.000 đồng cũng không đáng là bao, nhưng người dân mong rằng, quy định học phí mới phải nâng cao được chất lượng đào tạo cũng như hạn chế được những tiêu cực trong giáo dục hiện nay. Nhiều người thẳng thắn: Học phí chỉ là một khoản rất nhỏ trong số tiền đóng góp cho con đi học. Do đó, xây dựng chính sách học phí thế nào để nâng đời sống giáo viên lên, để họ yên tâm giảng dạy, còn hơn là phụ huynh phải liên tục nhận được thông báo nộp đủ thứ tiền.