Chúng ta đang được thừa hưởng một Hà Nội văn hiến với suốt một chiều dài lịch sử nghìn năm, từ các triều đại phong kiến, đến một đô thị với kiến trúc, quy hoạch hài hoà với tự nhiên mang dáng dấp của kiến trúc Pháp, rồi đến một đô thị hiện đại, sầm uất như ngày nay. Hà Nội được ưu đãi bởi những danh lam, thắng cảnh đậm dấu ấn văn hóa dân tộc Việt. Trong suốt 10 thế kỷ (từ năm 1010 - 2010) lịch sử hình thành và phát triển của Thủ đô gắn liền với quá trình đô thị hoá. Khu thành cổ, khu 36 phố phường, khu phố Pháp qua các thời kỳ đều được xác định là trung tâm Hà Nội cổ hay đô thị lõi lịch sử, là trung tâm văn hoá -  chính trị - kinh tế, nơi tập trung các cơ quan đầu não của nhà nước Việt Nam, nơi diễn ra những hoạt động văn hoá mang tầm quốc gia, khu vực và quốc tế.

Văn hiến đất Kinh kỳ là niềm tự hào không chỉ của người Hà Nội mà của đất nước. Thủ đô - nơi lưu giữ hồn thiêng sông núi. Làm thế nào để giữa một đô thị hiện đại với tốc độ phát triển đến chóng mặt, với sự ồn ào, tấp tập đến mức tắc nghẽn của giao thông, sự quá tải thể hiện trên nhiều mặt của cuộc sống… mà vẫn giữ được nét văn hiến (?).

Nếu không có sự "đậm đà" của văn hiến truyền lại từ nghìn năm thể hiện qua những giá trị vật chất và phi vật chất mang tính bản sắc, liệu có phân biệt được Hà Nội với hàng trăm, hàng nghìn thành phố đang phát triển khác. Nhiều năm qua, nhiều thế hệ chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa, kiến trúc, quy hoạch luôn trăn trở với "bản sắc" của Hà Nội. Trong bốn tiêu chí xác định tại đồ án QHC Thủ đô, Xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại, có thể thấy việc thực hiện được tiêu chí văn hiến là cực kỳ khó khăn. Mặc dù văn hiến đồng nghĩa với bề dầy của lịch sử nhưng văn hiến lại cũng là yếu tố mong manh dễ bị lấn át bởi những mưu cầu hiện tại nhất.